SDÜ’den TÜBİTAK 1001 Başarısı: Yerli Demiryolu Deprem Erken Uyarı Sistemi Geliştirilecek
Süleyman Demirel Üniversitesi araştırmacıları tarafından hazırlanan “Yerli Demiryolu Deprem Erken Uyarı Sisteminin Geliştirilmesi” başlıklı proje, TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programıkapsamında desteklenmeye hak kazandı. Öğr. Gör. Dr. Ferhat Çeçen yürütücülüğünde gerçekleştirilecek 24 ay süreli projede, demiryolu hatlarında deprem dalgalarının mümkün olan en erken aşamada algılanması, erken uyarı süresinin artırılması ve otonom frenleme sistemlerinin devreye alınmasına katkı sağlayacak yerli bir teknolojik çözümün geliştirilmesi hedefleniyor.
Projenin temelini oluşturan çalışmalar, ilk aşamada SDÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAP)desteğiyle başlatıldı. Bu kapsamda 2025 yılında Balıkesir Sındırgı’da gerçekleştirilen pilot saha ölçümlerinde, demiryolu raylarının sismik dalgaların algılanmasında kullanılmasına dayalı özgün bir yöntem test edildi. Çalışmalarda gerçekleşen 39 farklı depremden elde edilen veriler doğrultusunda, bazı deprem sinyallerinin bölgedeki konvansiyonel geniş bant sismik ölçüm istasyonlarına kıyasla 18 saniyeye varan sürelerle daha erken algılanabildiğine ilişkin sonuçlar elde edildi.
Raylara doğrudan entegre edilen düşük maliyetli hassas ivmeölçer modüllerinin kullanıldığı sistemin, deprem erken uyarısının yanı sıra demiryolu ağının yapısal sağlık durumunun ve demiryolu taşıtlarının uygunluk durumlarının sürekli izlenmesine de katkı sağlaması öngörülüyor.
TÜBİTAK 1001 desteğiyle sistemin teknoloji hazırlık seviyesinin ileri taşınması, yanlış ve kaçırılan alarmları en aza indirmeye yönelik karar algoritmalarının geliştirilmesi ve daha geniş coğrafyalarda pilot uygulamaların gerçekleştirilmesi planlanıyor. Proje çıktılarıyla, olası depremlerde demiryolu ulaşımında can ve mal güvenliğinin artırılmasına ulusal ölçekte katkı sağlanması amaçlanıyor.
Proje Ekibi
Proje Yürütücüsü:
- Öğr. Gör. Dr. Ferhat Çeçen – SDÜ Kalite Koordinatörlüğü
Araştırmacılar:
- Prof. Dr. Mehmet Saltan – Süleyman Demirel Üniversitesi
- Prof. Dr. Bekir Aktaş – Erciyes Üniversitesi
- Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk Acar – Süleyman Demirel Üniversitesi
- İnş. Müh. ve YBO Şefi Erdal Melemez – TCDD
Danışman:
- Prof. Dr. Çağlayan Balkaya – SDÜ Deprem ve Jeoteknik Araştırma Merkezi Müdürü
Süleyman Demirel Üniversitesi Ulusal ve Uluslararası Araştırma Proje Koordinatörlüğü olarak proje yürütücümüzü ve proje ekibini tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyoruz.
